Choroby nerek u psa i kota należą do najczęstszych przewlekłych schorzeń, szczególnie starszych zwierząt. Problem polega na tym, że nerki potrafią bardzo długo „ukrywać” chorobę – pierwsze objawy pojawiają się często dopiero wtedy, gdy znaczna część narządu jest już uszkodzona. U kotów przewlekła choroba nerek (PChN) jest jedną z najczęściej diagnozowanych chorób wieku senioralnego. Szacuje się, że nawet 1 na 3 starsze koty może rozwinąć przewlekłą chorobę nerek. U psów choroby nerek występują rzadziej niż u kotów, ale nadal dotyczą około 1-1,5% populacji.
Ten przewodnik pomoże zrozumieć:
- jak działają nerki,
- jakie objawy powinny zaniepokoić,
- jak wygląda diagnostyka,
- jakie są rodzaje chorób nerek,
- jak wygląda leczenie i codzienne życie zwierzęcia z chorobą nerek.
Jaką funkcję pełnią nerki?
Nerki to niezwykle ważne narządy filtrujące. Ich zadania są znacznie bardziej rozbudowane niż samo „produkowaniem moczu”. Dowiedz się jak działają nerki u zwierząt:
Nerki odpowiadają za:
- filtrowanie krwi,
- usuwanie toksyn i produktów przemiany materii,
- regulację gospodarki wodno-elektrolitowej,
- utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi,
- produkcję hormonów,
- wspomaganie tworzenia czerwonych krwinek,
- utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu.
Gdy nerki przestają działać prawidłowo, toksyny zaczynają gromadzić się we krwi, co prowadzi do stopniowego zatrucia organizmu.
Dlaczego choroby nerek zwierząt są tak niebezpieczne?
Największy problem polega na tym, że nerki mają ogromną zdolność kompensacji. Zwierzę może funkcjonować pozornie normalnie mimo znacznego uszkodzenia nerek. U wielu pacjentów objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy uszkodzonych jest już duża ilość nefronów (jednostek filtracyjnych nerki). Dlatego tak ważne są regularne badania krwi i moczu, profilaktyczne kontrole seniorów, a przede wszystkim szybka reakcja na nawet subtelne zmiany zachowania.
Pierwsze objawy choroby nerek u psa i kota.
Objawy bywają bardzo niespecyficzne, dlatego właściciele często przypisują je „starzeniu się”.
Najczęstsze symptomy choroby nerek u psa i kota:
- zwiększone pragnienie,
- częstsze oddawanie moczu,
- chudnięcie,
- brak apetytu,
- nieprzyjemny zapach z pyska,
- apatia,
- osłabienie,
- matowa sierść,
- odwodnienie,
- wymioty,
- biegunki,
- nadmierna senność,
- osowiałość,
- nadciśnienie,
- bladość błon śluzowych (anemia).
Charakterystyczne objawy nefrologiczne u kotów:
Gdy zaobserwujesz poniższe objawy u swojego kota, bez zbędnej zwłoki zapisz go do weterynarza!
- piją więcej wody nawet mimo w chłodnych dni,
- długo siedzą przy misce w dodatku niewiele jedząc,
- oddają duże ilości moczu,
- tracą masę mięśniową mimo jedzenia,
- stają się wybredne pokarmowo.
Charakterystyczne objawy problemów z nerkami u psów:
Pamiętaj, że gdy twój pies będzie miał poniższe objawy musisz umówić swojego zwierzaka na wizytę u lekarza weterynarii:
- nagłe pogorszenie samopoczucia,
- wymioty,
- intensywny zapach amoniaku z pyska,
- osłabienie po spacerach,
- odwodnienie.
Kiedy trzeba pilnie jechać do weterynarza?
Natychmiastowej interwencji weterynaryjne wymagają obajawy takie jak:
- brak oddawania moczu,
- krew w moczu,
- silne wymioty,
- nagła apatia,
- drgawki,
- utrata przytomności,
- bardzo silne odwodnienie,
- nagłe zatrzymanie apetytu,
- silny ból brzucha.
To mogą być objawy ostrego uszkodzenia nerek, które jest stanem zagrożenia życia. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stanu zdrowia swojego zwierzaka koniecznie skonsultuj się z nami i umów wizytę w naszym gabinecie w Wet-pet w Czeladzi. Lekarz weterynarii Łukasz Uljanowski specjalizujący się w chorobach nerek odpowie na wszystkie Twoje pytania i zleci niezbędną diagnostykę.
Jak wygląda pierwsza wizyta u weterynarza?
Wywiad. Lekarz zapyta o takie rzeczy jak:
- ilość wypijanej przez zwierzę wody,
- jego apetyt,
- częstotliwość oddawania moczu,
- ewentualną utratę masy ciała,
- przyjmowane leki,
- możliwe zatrucia,
- oraz wcześniejsze choroby.
Badanie kliniczne. Lekarz weterynarii oceni w pierwszej kolejności:
- nawodnienie,
- ciśnienie krwi,
- stan jamy ustnej,
- temperaturę ciała,
- wielkość nerek,
- ogólną kondycję zwierzęcia.
Badania laboratoryjne. Najczęściej wykonywane są następujące badania diagnostyczne:
- morfologia,
- biochemia krwi,
- kreatynina,
- mocznik,
- SDMA,
- fosfor,
- elektrolity,
- badanie moczu,
- ciężar właściwy moczu,
- białkomocz.
Diagnostyka obrazowa. Pomocne w diagnostyce są badania obrazowe pozwalające na wykrycie ewentualnych nieprawidłowości w wyglądzie nerek oraz ich strukturze. Stosowane najczęściej badania to USG i RTG. USG (ultrasonografia) jest obecnie podstawowym badaniem obrazowym przy podejrzeniu chorób nerek u psa i kota. Jest bezbolesne, nieinwazyjne i bardzo dokładne. RTG nie pokazuje struktury nerek tak dokładnie jak USG, ale nadal jest bardzo przydatne w diagnostyce. Najczęściej wykonuje się zdjęcia jamy brzusznej.
Najważniejsze parametry nerkowe, pomocne w diagnostyce choroby nerek u psa i kota.
Kreatynina
Podstawowy wskaźnik pracy nerek. Wzrasta przy pogorszeniu filtracji.
Mocznik
Rośnie przy niewydolności nerek, ale także przy odwodnieniu.
SDMA
Nowoczesny biomarker nerkowy pozwalający wykryć problemy nerkowe wcześniej niż kreatynina.
Fosfor
Często wzrasta przy przewlekłej chorobie nerek i przyspiesza jej postęp.
Ciężar właściwy moczu
Pokazuje, czy nerki potrafią zagęszczać mocz.
Choroby nerek u psa i kota – jakie występują rodzaje
Ostre uszkodzenie nerek (OUN)
To stan nagły, niebezpieczny, ale potencjalnie odwracalny przy szybkiej interwencji w gabinecie weterynaryjnym.
Przyczyny:
- zatrucia,
- odwodnienie,
- infekcje,
- leptospiroza,
- babeszjoza,
- kamica,
- niedrożność dróg moczowych,
- toksyczne rośliny,
- niektóre leki,
- glikol etylowy,
- winogrona i rodzynki u psów.
Objawy:
- nagłe pogorszenie,
- brak apetytu,
- brak moczu lub mała ilość,
- silne wymioty,
- odwodnienie,
- ból.
OUN wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
Przewlekła choroba nerek (PChN)
Najczęstsza forma choroby u starszych zwierząt.
Cechy:
- rozwija się miesiącami lub latami,
- jest nieodwracalna,
- można spowolnić jej postęp,
- wymaga stałej kontroli.
Najczęstsze przyczyny:
- wiek,
- genetyka,
- przewlekłe infekcje,
- nadciśnienie,
- choroby autoimmunologiczne,
- wcześniejsze ostre uszkodzenia nerek,
- choroby zębów,
- cukrzyca,
- choroby tarczycy.
Kłębuszkowe zapalenie nerek
Poważna i często przewlekła choroba, w której uszkodzeniu ulega aparat filtracyjny nerki.
Charakterystyczne objawy:
- białkomocz,
- obrzęki,
- nadciśnienie,
- spadek masy ciała.
Wielotorbielowatość nerek
Dziedziczna i nieuleczalna choroba nerek, częsta szczególnie u kotów perskich. W nerkach tworzą się torbiele, które stopniowo doprowadzają do uszkodzenia narządu i jego niewydolnoći.
Kamica nerkowa i moczowa
W organizmie zwierzęcia powstają złogi, które z czasem zaczynają powodować problemy zdrowotne.
Kamienie zalegające w układzie moczowym mogą:
- uszkadzać nerki,
- powodować ból,
- prowadzić do niedrożności.
U kotów niedrożność cewki moczowej jest stanem krytycznym, wymagającym natychmiastowej interwencji weterynaryjnej.
Leczenie choroby nerek u psa i kota, co musisz wiedzieć
Czy choroby nerek u psów i kotów można wyleczyć?
Ostre uszkodzenie nerek
Tak, lecz pod warunkiem szybkiego wdrożenia leczenia i opieki weterynaryjnej.
Przewlekła choroba nerek
Nie można wyleczycć, jednak leczenie jest bardoz ważne i polega na:
- spowalnianiu postępu,
- poprawie jakości życia,
- kontroli objawów.
Najważniejsze elementy leczenia
Dieta nerkowa
To absolutna podstawa terapii u zwierząt z problemami nefrologicznymi. Dieta renal, czyli dieta nerkowa to specjalistyczny sposób żywienia mający na celu odciążenie chorych nerek zwierzęcia, spowolnienie postępowania ich niewydolności oraz zmniejszenie stężenia toksyn występujących we krwi. Jej podstawowe cechy to:
- mniej fosforu,
- ograniczona ilość białka,
- kwasy omega-3.
U wielu zwierząt stosowanie odpowiedniej diety znacząco wydłuża życie oraz wpływa na ich dobrostan mimo choroby.
Nawadnianie
Odwodnienie bardzo pogarsza stan nerek, dlatego ważnym jest dbanie o odpowiednie nawodnienie zwierzęcia. Warto stosować mokre karmy dzięki, którym naturalnie zwiększamy ilość wody dostarczanej do organizmu – zwłaszcza u kotów, które często mają problem z piciem samej wody.
Kontrola fosforu
Wysoki fosfor przyspiesza niszczenie nerek, dlatego stałe monitorowanie poprawia jakość leczenia.
Leczenie nadciśnienia
Nadciśnienie może dodatkowo uszkadzać nerki i oczy, dlatego ważne jest aby nie pomijać tego aspektu zdrowia u psów i kotów, które wymagają szczególnej uwagi.
Leczenie anemii
Zaawansowana PChN często powoduje niedokrwistość, które pojawia się jako powikłanie głównej choroby. Należy wdrożyć leczenie, aby poprawić stan zwierzęcia i nie powodować pogłębiania się choroby. Leczenie powinno odbywać się pod opieką nefrologa. W naszym gabinecie wszelkich wskazówek udzieli wam lek. wet. Łukasz Uljanowski.
Jak wygląda życie zwierzęcia z przewlekłą chorobą nerek?
Diagnoza przewlekłej choroby nerek nie oznacza, że pies lub kot nagle przestanie cieszyć się życiem. Wiele zwierząt może funkcjonować jeszcze przez długie miesiące, a nawet lata, jeśli choroba zostanie odpowiednio wcześnie wykryta i właściwie prowadzona. Kluczowe znaczenie ma regularna opieka weterynaryjna, odpowiednio dobrane leczenie oraz codzienna obserwacja pupila przez właściciela.
Najważniejszym elementem terapii są regularne kontrole, które pozwalają monitorować postęp choroby oraz również szybko reagować na wszelkie pogorszenia. Równie istotna jest odpowiednia dieta wspierająca pracę nerek oraz dbanie o prawidłowe nawodnienie organizmu. Zwierzęta z przewlekłą chorobą nerek często wymagają większej ilości płynów, mokrej karmy lub nawet okresowego podawania kroplówek. Duże znaczenie ma także szybka reakcja na niepokojące objawy, takie jak brak apetytu, wymioty, osłabienie czy nagła apatia. Dzięki odpowiedniej opiece wiele psów i kotów z chorobami nerek może przez długi czas prowadzić komfortowe i spokojne życie.
Najczęstsze problemy właścicieli – choroby nerek u psa i kota
Mój kot/pies nie chce jeść karmy renal
To bardzo częsty problem, z którym boryka się wielu opiekunów zwierząt z chorobami nerek. Karma typu renal różni się smakiem i składem od standardowego pożywienia, dlatego część psów i kotów początkowo nie chce jej zaakceptować. W takiej sytuacji warto wprowadzać nową dietę stopniowo, mieszając ją przez kilka dni z dotychczasową karmą. Pomocne może być również delikatne podgrzanie mokrej karmy, ponieważ intensywniejszy zapach często zachęca zwierzę do jedzenia. Niektóre zwierzęta lepiej reagują na podawanie małych porcji kilka razy dziennie zamiast jednego większego posiłku. W wielu przypadkach sprawdza się także mieszanie karmy renal z ulubioną mokrą karmą zaleconą przez lekarza weterynarii. Najważniejsze jest jednak, aby nie głodzić zwierzęcia na siłę i w razie długotrwałych problemów z apetytem skonsultować się z weterynarzem.
Zwierzę bardzo dużo pije
Zwiększone pragnienie to jeden z najczęstszych objawów przewlekłej choroby nerek u psa i kota. Uszkodzone nerki tracą zdolność prawidłowego zagęszczania moczu, dlatego organizm traci więcej płynów, a zwierzę zaczyna pić znacznie więcej wody niż wcześniej. Nigdy nie należy ograniczać dostępu do świeżej wody, ponieważ może to doprowadzić do odwodnienia i dodatkowo pogorszyć stan nerek.
Czy można podawać suplementy?
Wyłącznie po konsultacji z weterynarzem. Niektóre preparaty mogą dodatkowo obciążać nerki, dlatego pod żadnym pozorem nie zaczynaj podawać suplementów na własną rękę bez uprzedniej konsultacji z lekarzem weterynarii.
Czy choroba boli?
To zależy od rodzaju choroby nerek i stopnia jej zaawansowania. Sama przewlekła choroba nerek (PChN) często nie powoduje silnego bólu w typowym znaczeniu, jednak może wywoływać wiele bardzo nieprzyjemnych objawów wpływających na komfort życia zwierzęcia. Psy i koty z niewydolnością nerek często cierpią na nudności, osłabienie, brak apetytu, złe samopoczucie, odwodnienie czy nadciśnienie. U części zwierząt pojawiają się również bolesne owrzodzenia jamy ustnej spowodowane nagromadzeniem toksyn w organizmie.
Znacznie bardziej bolesne bywają inne choroby nerek i układu moczowego. Kamica nerkowa lub moczowa może powodować bardzo silny ból, szczególnie gdy dochodzi do zablokowania odpływu moczu. Równie niebezpieczne są ostre uszkodzenia nerek, stany zapalne czy zakażenia nerek, którym często towarzyszy tkliwość brzucha, gorączka i wyraźne cierpienie zwierzęcia. Niektóre psy i koty ukrywają ból bardzo skutecznie, dlatego nawet subtelne zmiany zachowania – wycofanie, niechęć do ruchu, chowanie się czy agresja przy dotyku – mogą być ważnym sygnałem alarmowym.
Profilaktyka – jak chronić nerki swojego psa i kota?
Regularne badania
Senior powinien mieć wykonywane
- badanie krwi,
- badanie moczu,
- pomiar ciśnienia,
- minimum raz w roku.
Nawodnienie
Szczególnie ważne u kotów, ale również nie zapominajmy o psach.
Dobra dieta
Nadmiar fosforu i słabej jakości żywienia może obciążać organizm, dlatego już od pierwszych chwil ze swoim zwierzakiem warto zwracać uwagę na dietę jaką mu oferujemy.
Unikanie toksyn
Jednym z ważnych elementów profilaktyki chorób nerek jest ograniczenie kontaktu zwierzęcia z substancjami toksycznymi, które mogą prowadzić do poważnego uszkodzenia nerek, a nawet ostrej niewydolności. Szczególnie niebezpieczne są niektóre leki przeznaczone dla ludzi, dlatego nigdy nie należy podawać psu ani kotu żadnych preparatów bez konsultacji z weterynarzem. Duże zagrożenie stanowią także lilie, które są silnie toksyczne dla kotów, glikol etylowy znajdujący się m.in. w płynach do chłodnic samochodowych, winogrona i rodzynki u psów oraz różnego rodzaju środki chemiczne używane w domu i ogrodzie. Nawet niewielka ilość toksycznej substancji może doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych wymagających natychmiastowego leczenia.
Rokowania – ile żyje pies lub kot z chorobą nerek?
Długość życia zwierzęcia z chorobą nerek zależy od wielu czynników, dlatego nie da się jednoznacznie określić jednego schematu rokowania. Ogromne znaczenie ma przede wszystkim stadium choroby w momencie diagnozy, wiek zwierzęcia, szybkość wdrożenia leczenia oraz obecność innych schorzeń towarzyszących. Istotna jest także reakcja organizmu na terapię, odpowiednia dieta oraz regularne kontrole weterynaryjne.
Niektóre psy i koty po rozpoznaniu choroby nerek żyją jeszcze kilka miesięcy, podczas gdy inne mogą funkcjonować komfortowo przez kilka lat. Wiele zależy od tego, jak wcześnie problem zostanie wykryty i jak szybko rozpocznie się leczenie wspierające pracę nerek. Dlatego regularna profilaktyka i badania kontrolne, szczególnie u starszych zwierząt, mają ogromne znaczenie dla jakości i długości życia pupila.
Najważniejsze rzeczy, które powinien zapamiętać opiekun zwierzęcia
- Choroby nerek długo nie dają objawów.
- Wczesna diagnostyka może znacząco wydłużyć życie zwierzęcia.
- Zwiększone picie wody zawsze wymaga kontroli.
- Dieta nerkowa jest kluczowym elementem terapii.
- Przewlekła choroba nerek nie jest wyrokiem.
- Regularne badania seniorów mogą uratować życie.
Twój weterynarz w Czeladzi!
Chcesz być na bieżąco z poradami dotyczącymi zdrowia i pielęgnacji zwierząt? Dołącz do naszej społeczności na Facebooku! Znajdziesz tam praktyczne wskazówki, ciekawostki oraz informacje o naszych usługach. Śledź nasz profil i zadbaj o swojego pupila razem z nami!
Profilaktyka w Wet-Pet
W naszym gabinecie weterynaryjnym Wet-Pet w Czeladzi dokładnie wiemy, jak ważna jest profilaktyka – dlatego wspieramy opiekunów zwierząt w dbaniu o zdrowie ich pupili na każdym etapie życia. Oferujemy kompleksowe przeglądy profilaktyczne, indywidualnie dopasowane programy odrobaczania, skuteczną ochronę przeciwko kleszczom przez cały rok oraz konsultacje stomatologiczne. Nie czekaj, aż pojawią się objawy! Umów się na wizytę kontrolną i zadbaj z nami o długie, zdrowe życie swojego psa lub kota.
